تعیین دمای روسازی و انتخاب قیر عملکردی مناسب منطقه

دو عامل دما و ترافیک منطقه بیشترین اهمیت را در طراحی روسازی آسفالتی و انتخاب قیر دارند.

دمای منطقه چگونه در انتخاب قیر اثر می گذارد؟

هر چه که هوا گرم تر باشد باید از قیرهای سفت تر استفاده کرد تا آسفالت در گرمای روز قوام کافی را در برابر بار خودروها داشته باشد، در غیر اینصورت به تدریج آسفالت زیر بار خودروها نشست کرده و پدیده شیارشدگی رخ می دهد (Rutting Effect)؛ حال اگر از همین قیر در منطقه با هوای سرد استفاده شود در گرمای روز شاید مشکلی ایجاد نشود اما در سرمای شب و زمستان ها چالش جدیدی پیش خواهد آمد؛ لایه آسفالت به دلیل سرد شدن شروع به انقباض می کند و یک سری کرنش و تنشش کششی در آن رخ می دهد. اگر قیر انعطاف پذیری کافی نداشته باشد شدت تنشها بیشتر شده و در نتیجه یک سری ترکهای کششی عرضی در آن ایجاد می شود.

پدیده شیار افتادگی یا شیارشدگی (Rutting Effect) که معمولا در طول راه و در زیر چرخ خودرو ها رخ می دهد

ترکهای کششی عرضی که به دلیل سفت بودن قیر و در دمای پایین رخ می دهد

در مناطق با هوای گرم می بایست از قیرهای سفت همچون 16-70 و اگر بسیار گرم و بیابانی باشد از قیر سفت تر همچون 10-76 استفاده کرد. اگر بخواهیم بر اساس رده بندی نفوذی قیر را انتخاب کنیم باید از قیرهای 50-40 و یا سفت تر برای این مناطق استفاده کنیم. برای مناطق با هوای معتدل قیرهای 22-64 بر اساس رده بندی عملکردی و یا قیر 70-60 بر اساس رده بندی نفوذی مناسب هستند؛ برای مناطق سرد تر هم که باید از قیرهای شل تر همچون 28-58 و یا 100-85 استفاده کرد.

برای انتخاب نوع قیر مناسب هر منطقه باید دمای روسازی را اندازه گرفت و یا آن را تخمین زد

در قیرهای عملکردی تعیین دمای بالا و پایین قیر که در حقیقت همان دمای بالا و پایین روسازی هستند بسیار مهم هستند؛ برای اندازه گیری دمای بالای روسازی، باید میانگین هفت روز متوالی بیشترین دمای روسازی در سال در سطح آن و برای تعیین دمای پایین، کمترین دمای روسازی در عمق 20 سانتیمتری آن اندازه گرفته شود.

در آیین نامه روسازی آسفالتی ایران (نشریه 234) رابطه تجربی ارائه شده که می توان با استفاده از آن دمای روسازی را محاسبه کرد:

T={T(air)-0.00618*Lat^2+0.2289*Lat+42.2}*0.9545-17.78

که در آن (T(air میانگین بیشترین دمای هفت روز متوالی در سال بر حسب درجه سانتیگراد

Lat عرضی جغرافیایی محل پروژه بر حسب درجه

و T(20mm) حداکثر دمای طرح روسازی در عمق 20 میلیمتری و ملاک انتخاب قیر است.

در جدول زیر یک مثال از محاسبه دمای بالای روسازی آورده شده است. برای اعلام دمای بالای نهایی می بایست مقادیر را رو به بالا و به یکی از مقادیر 46، 52، 64 و یا اعداد بالاتر که هر یک 6 درجه با دیگری فاصله دارد گرد کرد؛ مثلا اگر از فرمول دمای بالا 50.2 به دست آید باید آن را در طراحی 52 درجه در نظر گرفت.

T(min)=0.859*T(air)+1.7

که در آن T(min) کمترین دمای سطح روسازی است.

اثر ترافیک بر انتخاب نوع قیر و طراحی آسفالت چگونه است؟

برای اعمال اثر ترافیک بر طراحی روسازی باید دو پارامتر مهم را در نظر گرفت:

اول حجم ترافیک

بدیهی است که هر چه حجم ترافیک بیشتر باشد آسفالت راه باید قوام بیشتری هم داشته باشد؛ یکی از راه های افزایش قوام استفاده از قیر سفت تر است. حال اگر با فرمول بالا، دمای بالای روسازی به دست آید و ترافیک بالایی هم در منظقه داشته باشیم بسته به شرایط یک تا دو تراز دمایی می بایست دمای بالا را افزایش داد. مثلا اگر از ضابطه بالا دمای قیر 52 به دست آمد و ترافیک بسیار سنگین باشد دمای بالا را هنگام انتخاب قیر باید 58 و یا 64 در نظر گرفت.

علاوه بر دمای روسازی، ترافیک راه نیز در انتخاب قیر مهم است

دوم سرعت ترافیک

با در نظر گرفتن دو راه با حجم ترافیک یکسان، راهی که سرعت تردد در آن کمتر است باید آسفالت قوی تری داشته باشد. در سرعت تردد کمتر مثل عوارضی ها می بایست دمای بالای قیر را یک یا دو تراز بیشتر کرد.

در آسفالت مکانیزم های خرابی زیادی وجود دارد که در این پست تنها ترکهای کششی عرضی و پدیده شیارافتادگی که به ترتیب به دلیل دمای بسیار کم و پایین رخ می دهند توضیح داده شدند. از جمله دیگر خرابی ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

- ترکهای پوست سوسماری

- ترکهای کناری راه

- نشستهای موضعی

- چاله ها

- قیرزدگی

- صیقلی شدن سنگدانه ها

خرابی های آسفالت می تواند به دلایلی همچون دمای خیلی زیاد و یا خیلی کم، انعطاف پذیری کم قیر در زیر بار وارده، چسبندگی ناکافی بین سنگدانه و قیر و زیرسازی بی کیفیت باشد.

فروش انواع قیرهای خالص نفوذی، عملکردی؛ قیرهای امولسیون و محلول

برای مشاوره، خرید قیر و یا انجام آزمونهای انواع قیر (نفوذی و عملکردی یا PG، امولسیون، محلول)

توسط آزمایشگاه همکارِ دارنده گواهی نامه 17025 معتبر

با شماره 9221423-0912 در تماس باشید (تماس یا WhatsApp و بله)